Medewerkers UNOX: Staking of flashmob?

Het zal u niet zijn ontgaan, dat diverse medewerkers van UNOX te Oss de laatste tijd stakingsacties voeren; nieuwe eigenaar Zwanenberg wil de arbeidsvoorwaarden van medewerkers gaan wijzigen en daar zijn de medewerkers het niet mee eens!

In Nederland is het stakingsrecht niet in een nationale wet geregeld. Verschillende ministers hebben hiertoe pogingen gewaagd, maar zijn er nooit in geslaagd een wet door het parlement te krijgen. Het onderwerp is dus aan de rechter overgelaten. Het Nederlandse stakingsrecht wordt bepaald door het Europees Sociaal Handvest van de Raad van Europa en de uitleg die daaraan door de rechters wordt gegeven. Hoewel het stakingsrecht niet voorkomt in de Grondwet, wordt het doorgaans wel als één van de sociale grondrechten gezien. Voedingsbodem daarvoor zijn een aantal internationale verdragen waarin het recht op collectieve actie van vakorganisaties, met inbegrip van het stakingsrecht, wordt erkend en beschermd. Maar de vraag is natuurlijk altijd hoe ver het recht precies strekt, of anders gezegd, waar de beperkingen liggen.

Het recht op staken is, evenals elk ander fundamenteel recht, niet onbeperkt. De staking dient een laatste redmiddel te zijn als alle andere middelen om de onderhandelingen gaande te houden zijn uitgeput, en een staking dient correct en tijdig aan de werkgever te zijn aangezegd. Als hieraan is voldaan kunnen eventuele beperkingen worden gesteld op basis het Europees Sociaal Handvest. Beperkingen zijn alleen toegestaan als ze bij wet zijn voorgeschreven (hieronder kunnen ook rechterlijke oordelen vallen) en in een democratische samenleving noodzakelijk zijn voor de bescherming van de rechten en vrijheden van anderen en voor de bescherming van de openbare orde, nationale veiligheid, de volksgezondheid of de goede zeden. Het moge duidelijk zijn, dat hierin nogal wat beoordelingsruimte voor een rechter zit. Ten onrechte gebruiken een aantal rechters deze ruimte om te treden in een beoordeling van de passendheid van een staking, hetgeen niet de bedoeling is.

Is een werkgever gehouden gedurende de staking het loon aan de stakers door te betalen? Nee, voor de stakers geldt: geen werk, geen loon, zoals dat in artikel 7:627 van het Burgerlijk Wetboek is vastgelegd. Wel is het vaak zo, dat stakende werknemers aanspraak kunnen maken op een uitkering uit de stakingskassen van de vakbonden.

Er zijn meestal ook wel werknemers, die niet aan de staking mee willen doen, maar gewoon willen werken, de werkwilligen. Bij georganiseerde stakingen, gepland en georganiseerd door vakbonden, hebben ook de werkwilligen in principe geen aanspraak op loon, omdat de staking geacht wordt in het belang van alle werknemers te worden gevoerd. Bij wilde stakingen kan de werknemer veelal wel aanspraak maken op doorbetaling van loon.

Een nieuwe manier om werkgevers onder druk te zetten, is via de zgn. “flashmobs”. Via internet en mobiele telefoon worden mensen dan opgeroepen tot het deelnemen aan een ludieke actie, uit solidariteit met werknemers, waardoor een werkgever hinder kan ondervinden. Een goedkope manier van actie-voeren. De vraag of deze manier van actie-voeren onrechtmatig is, is bij mijn weten op dit moment nog niet aan een Nederlandse rechter voorgelegd. Een Duitse rechter heeft al wel een vakbond verboden om flahsmobs te organiseren.